डासांपासून बचाव करण्यासाठी ८ सोपे उपाय: घर आणि कुटुंब सुरक्षित कसे ठेवावे?
डासांपासून बचाव करण्यासाठी महागडी साधनेच आवश्यक असतात असे नाही. पावसाळ्यानंतर घराभोवती साचलेले पाणी, ओलसर जागा आणि उघड्या खिडक्यांमुळे डासांची संख्या वाढू शकते. त्यामुळे स्वच्छता, योग्य सवयी आणि सुरक्षित प्रतिबंधक उपाय यांचा एकत्रित वापर करणे महत्त्वाचे आहे. खालील आठ उपाय रोजच्या जीवनात सहज करता येतात.
डासांपासून बचाव का आवश्यक आहे?
डासांच्या चाव्यामुळे खाज, लालसरपणा आणि अस्वस्थता तर होतेच; काही डासांमुळे डेंग्यू, मलेरिया किंवा चिकुनगुनियासारखे आजार पसरण्याचा धोका असतो. चिकुनगुनियाची कारणे आणि लक्षणे समजून घेणेही तितकेच आवश्यक आहे. ताप, अंगदुखी, पुरळ किंवा तीव्र अशक्तपणा जाणवल्यास घरगुती उपायांवर अवलंबून न राहता डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
डासांपासून बचाव करण्याचे ८ प्रभावी उपाय
- साचलेले पाणी त्वरित काढा: कुंड्या, बादल्या, कूलर, टायर, छतावरील डबे आणि फुलदाण्यांमध्ये पाणी साचू देऊ नका. पाणी काढल्यानंतर त्या भांड्यांच्या आतील भागाचीही स्वच्छता करा.
- पाण्याची भांडी झाकून ठेवा: टाकी, ड्रम किंवा माठ यांना घट्ट झाकण लावा. झाकण तुटलेले किंवा सैल असेल तर ते बदलणे चांगले.
- घरातील खिडक्यांना जाळी लावा: विशेषतः संध्याकाळी खिडक्या उघड्या ठेवायच्या असल्यास मच्छरजाळी उपयुक्त ठरते. जाळीत छिद्र नाहीत ना, हे अधूनमधून तपासा.
- मच्छरदाणीचा वापर करा: लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि आजारी व्यक्ती झोपताना मच्छरदाणी वापरल्यास चावण्याचा धोका कमी होतो. ती स्वच्छ आणि व्यवस्थित बसलेली असावी.
- शरीर झाकणारे कपडे घाला: सकाळी आणि संध्याकाळी बाहेर जाताना पूर्ण बाह्यांचे कपडे, लांब पायघोळ आणि मोजे वापरा. फिकट रंगाचे कपडे डास ओळखण्यासही मदत करतात.
- मान्यताप्राप्त रिपेलंट योग्य पद्धतीने वापरा: त्वचेवर लावायचे रिपेलंट वापरताना त्यावरील सूचना वाचा. डोळे, तोंड, जखम किंवा लहान मुलांच्या हातांवर ते लावू नका. मुलांसाठी डॉक्टरांचा किंवा फार्मासिस्टचा सल्ला घ्या.
- घराभोवतीची स्वच्छता राखा: नाले, गटारे आणि झाडाझुडपांमध्ये कचरा साचू देऊ नका. आठवड्यातून एक दिवस घराच्या आजूबाजूच्या जागेची पाहणी करण्याची सवय लावा.
- रासायनिक धूर वापरताना काळजी घ्या: कॉइल, स्प्रे किंवा फवारणी वापरताना खोलीत पुरेशी हवा खेळती ठेवा आणि पॅकेटवरील सूचना पाळा. लहान मुले, पाळीव प्राणी आणि श्वसनाचा त्रास असलेल्या व्यक्तींना धुरापासून दूर ठेवा.
डासांपासून बचावासाठी नैसर्गिक उपाय कितपत उपयोगी?
तुळस, लेमनग्रास किंवा निलगिरीसारख्या वनस्पतींचा सुगंध काही प्रमाणात डास दूर ठेवण्यास मदत करू शकतो; मात्र त्यांना आजारांपासून पूर्ण संरक्षण देणारा उपाय समजू नका. घरात रोपे ठेवण्यापेक्षा साचलेले पाणी काढणे, जाळी आणि मच्छरदाणी वापरणे अधिक महत्त्वाचे आहे. आवश्यक असल्यास स्थानिक आरोग्य विभागाच्या मार्गदर्शनानुसार परिसरात फवारणी करून घ्या.
ताप किंवा डास चावल्यानंतर काय करावे?
डास चावल्यानंतर खाज आली तर जागा स्वच्छ धुवा आणि खाजवणे टाळा. ताप, थंडी वाजणे, तीव्र डोकेदुखी, अंगदुखी, उलट्या, श्वास घेण्यास त्रास किंवा असामान्य रक्तस्राव यापैकी काही लक्षणे दिसल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या. रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्याच्या सवयी उपयोगी असल्या तरी त्या वैद्यकीय उपचारांचा पर्याय नाहीत. तसेच पावसाळ्यातील आहाराच्या महत्त्वाच्या टिप्स वाचून स्वच्छ पाणी आणि ताजे अन्न यांची काळजी घ्या.
डासांपासून बचाव ही एकदाच करण्याची गोष्ट नसून रोजच्या छोट्या सवयींचा परिणाम आहे. आजच घराभोवतीची पाहणी करा, साचलेले पाणी काढा आणि कुटुंबातील प्रत्येकाला या उपायांमध्ये सहभागी करून घ्या. हा लेख उपयुक्त वाटला तर आपल्या कुटुंबीयांसोबत नक्की शेअर करा.
या आणि अशा वैविध्यपूर्ण लेखांचे अपडेट्स मिळविण्यासाठी आमचे फेसबुक पेज मनाचेTalks ला नक्की लाईक करा. आणि लेखांचे अपडेट्स व्हाट्स ऍप वर मिळवण्यासाठी येथे क्लिक करा / Instagram वर मनाचेTalks ला फॉलो करण्यासाठी येथे क्लिक करा / टेलिग्रामवर संवाद साधण्यासाठी येथे क्लिक करा
सदर लेख अथवा लेखातील कुठल्याही भागाचे छापील, इलेक्ट्रॉनिक माध्यमात परवानगीशिवाय पुनर्मुद्रण किंवा कुठल्याही सोशल मीडियात कॉपी-पेस्ट करून पुनर्लेखन करण्यास सक्त मनाई आहे. याचे उल्लंघन केल्याचे आढळल्यास कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल.
माहिती उपयुक्त वाटल्यास वरती उजव्या कोपऱ्यात दिलेले बटन दाबून हा लेख व्हॉट्सऍप वर आपल्या मित्र मैत्रीणींना पाठवा.