मुलांचा IQ वाढवण्याचे उपाय: घरी करता येतील असे ७ सोपे मार्ग

मुलांचा IQ वाढवण्याचे उपाय कठीण किंवा महागडे नसतात; वाचन, खेळ, झोप, पौष्टिक आहार आणि प्रोत्साहन देणारे बोलणे या रोजच्या सवयींतूनच मुलांच्या विचारशक्तीला चांगली चालना मिळू शकते. “आमचं मूल क्लासला जातं, तरी प्रगती का दिसत नाही?” असा प्रश्न पडला असेल, तर उत्तर कदाचित घरच्या दिनक्रमातच दडलेलं आहे.

👉 हा व्हिडिओ आवडला असेल तर मनाचेTalks YouTube चॅनेल नक्की सबस्क्राईब करा.

आपल्या मुलाची बुद्धिमत्ता काही अंशी अनुवंशिक असते, हे खरं. पण उरलेला मोठा भाग घरातलं वातावरण, सवयी आणि रोजच्या दिनक्रमावर अवलंबून असतो, असं अनेक तज्ज्ञ सांगतात. म्हणजे अपराधी वाटून घेण्यापेक्षा आजपासून छोटे बदल सुरू करणं जास्त उपयोगी. व्हिडिओमध्ये सांगितलेल्या ७ सवयी आपण रोजच्या उदाहरणांसह पाहू.

मुलांचा IQ वाढवण्याचे उपाय: घरी करता येतील असे ७ मार्ग

१. रोज रात्री मोठ्याने वाचून दाखवा

झोपण्यापूर्वी २० मिनिटं पंचतंत्रातली गोष्ट किंवा शिवछत्रपतींच्या गोष्टी मुलांना मोठ्याने वाचून दाखवा. ऐकलेले शब्द वाढले की शब्दसंग्रह वाढतो, भाषा सुधारते आणि विचार मांडण्याची क्षमता चांगली होते. आजी-आजोबा असतील तर त्यांनाही या वेळेत सामील करा. वाचनाचा एकही दिवस बुडवू नका; सातत्य हेच इथलं गुपित आहे. लहान बाळांसाठी असे उपाय बाळाच्या मेंदूचा विकास या लेखात आहेत.

२. एखादं वाद्य शिकू द्या

वाद्य वाजवताना लक्ष, हातांची हालचाल, कान आणि लय एकत्र काम करतात. त्यामुळे संगीत शिकणं मेंदूसाठी चांगला व्यायाम मानला जातो. यासाठी महागडा पियानो नको; माउथ ऑर्गन किंवा छोटं युकुलेले पुरेसं आहे. YouTube वर मोफत ट्युटोरियल्स मिळतात. रोज फक्त १५ मिनिटं सराव करा.

३. कोडी आणि ब्लॉक्सचा खेळ

जागा, आकार आणि दिशा समजून घेण्याची क्षमता (स्पेशियल थिंकिंग) विचारशक्तीशी जोडलेली मानली जाते. लहान मुलांना जिगसॉ पझल्स, थोडं मोठ्यांना ब्लॉक्स, टॅनग्राम, सुडोकू किंवा रुबिक्स क्यूब द्या. आठवड्यातले काही तास मोबाईलऐवजी कोड्यांना दिले, तर मुलं गुंतून राहतात. पाच मिनिटांत कोडं सोडवणारं मूल शाळेचे बूट घालायला अर्धा तास लावतं, हे आपण सगळ्यांनी पाहिलं आहे, पण कोड्यांमुळे त्यांची एकाग्रता नक्कीच सुधारते.

४. पुरेशी आणि नियमित झोप

दिवसभर शिकलेल्या गोष्टी मेंदू झोपेत व्यवस्थित लावून ठेवतो. म्हणून झोप कमी झाली की लक्ष आणि आठवण दोन्ही कमी पडतात. वयानुसार झोपेची गरज वेगळी असते; आपल्या मुलासाठी योग्य तास किती, हे बालरोगतज्ज्ञांना विचारा. घरात एक सोपा नियम करा: रात्री ९ वाजता सगळे स्क्रीन बंद आणि ९:३० ला दिवे बंद.

५. मेंदूला पोषक आहार

मेंदूच्या कार्यासाठी चांगल्या फॅट्सची, विशेषतः ओमेगा-३ ची गरज असते. आपल्या स्वयंपाकघरात हे सहज मिळतं: रोज एक मूठ अक्रोड, जेवणात जवसाची चटणी आणि मांसाहारी असाल तर सुरमई किंवा बांगडा. मुलाला काही अ‍ॅलर्जी असेल किंवा आहारात मोठा बदल करायचा असेल, तर आधी आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.

६. अभ्यासाआधी २० मिनिटं मैदानी खेळ

होमवर्क किंवा ट्युशनला बसण्यापूर्वी २० मिनिटं पळणं, दोरीउड्या किंवा सायकलिंग करू द्या. शरीर हलल्यावर मन ताजं होतं आणि अभ्यासात लक्ष लागायला मदत होते. रोज एकाच वेळी हा क्रम ठेवा: खेळ, पाणी, मग अभ्यास. असा ठरलेला दिनक्रम मुलांना सवयीमुळे स्वतःहून अभ्यासाला तयार करतो. अभ्यासाच्या सवयीसाठी आणखी कल्पना मुलं अभ्यास करत नाहीत? या लेखात वाचा.

७. “मला जमत नाही” ऐवजी “अजून सराव कर”

आपण मुलांशी कसे बोलतो, याचा त्यांच्या आत्मविश्वासावर मोठा परिणाम होतो. “तू किती हुशार आहेस” म्हणण्यापेक्षा “तू यासाठी खूप मेहनत घेतलीस” असं म्हणा. यामुळे मूल कठीण कामातून पळ काढत नाही. “तुला गणित येतच नाही” ऐवजी “तू गणित शिकतो आहेस, अजून थोडा सराव कर” असं म्हणा. गणितात रोज १०-१५ मिनिटांचा सराव एखाद्या मोठ्या रविवारच्या सरावापेक्षा जास्त उपयोगी ठरतो. शेजारच्या मुलाशी तुलना करण्याऐवजी “कालपेक्षा आज चांगलं केलंस” असं सांगा.

रोजच्या वेळापत्रकात हे कसं बसवाल?

सगळं एकाच दिवशी सुरू करण्याची गरज नाही. पहिल्या आठवड्यात फक्त रात्रीचं वाचन आणि झोपेची वेळ ठरवा. दुसऱ्या आठवड्यात अभ्यासाआधीचा खेळ आणि आहारातला अक्रोड-जवस जोडा. तिसऱ्या आठवड्यात कोडी, वाद्य आणि बोलण्यातले बदल सुरू करा. उदाहरणार्थ, संध्याकाळी ५ ला खेळ, ६ ला अभ्यास, ८ ला जेवण, ९ ला स्क्रीन बंद, आणि मग गोष्ट. असा ठरलेला क्रम मुलांना आणि पालकांनाही ताण न देता सवय लावतो. मुलाने एखादा दिवस चुकवला तरी रागावू नका; दुसऱ्या दिवशी पुन्हा सुरुवात करा.

झटपट उजळणी: आजचा पहिला बदल कोणता?

रोज वाचन, वाद्य, कोडी, पुरेशी झोप, ओमेगा-३ युक्त आहार, मैदानी खेळ आणि प्रोत्साहन देणारी भाषा, ही ७ सूत्रं आहेत. दिवसाच्या शेवटी मुलाला फक्त ५ मिनिटं विचारा: “आज काय नवीन शिकलास?” ही छोटी उजळणीची सवय शिकलेलं पक्कं करते आणि आपल्यातला संवादही वाढवते. सगळे बदल एकदम करू नका; यातली एकच सवय निवडा आणि ३ आठवडे चालवा.

शिकवण्याच्या पद्धती मुलाच्या स्वभावानुसार बदलणंही महत्त्वाचं आहे, त्यासाठी मुलांना शिकवण्याच्या पद्धती कशा बदलाव्यात? हा लेख वाचा. जपानमधल्या सवयींबद्दल जपानची मुलं इतकी हुशार का? आणि कंटाळ्यातून येणाऱ्या कल्पकतेसाठी मुलांची सर्जनशीलता कशी वाढवावी? हे लेखही उपयोगी ठरतील.

टीप: हा लेख सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. प्रत्येक मूल वेगळं असतं. झोप, आहार किंवा शिकण्यातल्या अडचणींबद्दल शंका असल्यास बालरोगतज्ज्ञ किंवा समुपदेशकाचा सल्ला घ्या.

तुम्ही यातली कोणती सवय आजपासून सुरू करणार? कमेंटमध्ये नक्की सांगा.


या आणि अशा वैविध्यपूर्ण लेखांचे अपडेट्स मिळविण्यासाठी आमचे फेसबुक पेज मनाचेTalks ला नक्की लाईक करा. आणि लेखांचे अपडेट्स व्हाट्स ऍप वर मिळवण्यासाठी येथे क्लिक करा / Instagram वर मनाचेTalks ला फॉलो करण्यासाठी येथे क्लिक करा / टेलिग्रामवर संवाद साधण्यासाठी येथे क्लिक करा

सदर लेख अथवा लेखातील कुठल्याही भागाचे छापील, इलेक्ट्रॉनिक माध्यमात परवानगीशिवाय पुनर्मुद्रण किंवा कुठल्याही सोशल मीडियात कॉपी-पेस्ट करून पुनर्लेखन करण्यास सक्त मनाई आहे. याचे उल्लंघन केल्याचे आढळल्यास कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल.

माहिती उपयुक्त वाटल्यास वरती उजव्या कोपऱ्यात दिलेले बटन दाबून हा लेख व्हॉट्सऍप वर आपल्या मित्र मैत्रीणींना पाठवा.

Leave a Comment