बाळाच्या मेंदूचा विकास कसा करावा? गाणी, आवाज आणि संवादाचे ७ सोपे उपाय

बाळाच्या मेंदूचा विकास कसा करावा, याचे सोपे उत्तर आहे: रोज बाळाशी बोला, गाणी म्हणा, वेगवेगळे आवाज आणि स्पर्श अनुभवू द्या आणि मोबाईल स्क्रीन टाळा. यासाठी महागडी खेळणी लागत नाहीत. रोज फक्त १५-२० मिनिटांचा अर्थपूर्ण वेळ पुरेसा असतो. खालील व्हिडिओ पाहा आणि मग हे ७ उपाय सविस्तर वाचा.

अशीच उपयुक्त माहिती मिळवण्यासाठी मनाचेTalks चे YouTube चॅनल सब्सक्राइब करा.

बाळाच्या मेंदूचा विकास कसा होतो?

बाळाचा मेंदू जन्मानंतरच्या पहिल्या काही वर्षांत वेगाने वाढतो. बाळ जे ऐकते, पाहते आणि स्पर्शातून अनुभवते, त्यातून मेंदूत नवीन जोडण्या तयार होतात. म्हणून आई-बाबांचा आवाज, चेहरा आणि रोजचे छोटे खेळ हेच बाळासाठी सर्वात चांगले “शिक्षण” असते. दररोजची छोटी सवयही मोठा फरक घडवते.

बाळाच्या मेंदूचा विकास वाढवण्याचे ७ सोपे उपाय

१. बाळाच्या आवाजाला उत्तर द्या, मग थांबा

बाळ “आ… ऊ…” असा आवाज काढते, तेव्हा तसाच आवाज काढून प्रतिसाद द्या. बाळाने हसले तर म्हणा, “अरे व्वा, तू हसलास!” मग ५-१० सेकंद थांबा, म्हणजे बाळाला पुन्हा “बोलण्याची” संधी मिळते. ही ये-जा बाळाला संवाद साधता येतो हे शिकवते आणि त्याला सुरक्षित वाटते.

२. वेगवेगळे स्पर्श अनुभवू द्या

सुती कापड, मऊ लोकर, गुळगुळीत साटन अशा वेगवेगळ्या पोताच्या वस्तू बाळाच्या हातापायांना हलक्या हाताने लावा. ताज्या जन्मलेल्या बाळांना काळ्या-पांढऱ्या ठळक आकृत्या स्पष्ट दिसतात, म्हणून अशी कार्डे वापरा. वस्तू स्वच्छ आणि तोंडात गेली तरी सुरक्षित असल्याची खात्री करा.

३. दिवसभर बाळाशी बोलत राहा

बाळ बोलत नसले तरी शब्द साठवत असते. आपण काय करतोय ते सांगा: “आता आपण भाजी चिरतोय”, “ही तुझी पिवळी टोपी”. आवाज थोडा उंच, लयीत आणि हळू वेगाने ठेवल्यास बाळाचे लक्ष लगेच वेधले जाते. चित्रांचे पुस्तक दाखवून चित्राचे नाव सांगा. बाळ ज्याकडे पाहते आहे, त्याबद्दल बोला; उदाहरणार्थ, खिडकीकडे पाहत असेल तर “बघ, तिथे चिमणी आहे”.

४. गाणी आणि अंगाई म्हणताना थांबा

अंगाई फक्त झोपवण्यासाठी नसते. गाणे म्हणताना एखाद्या ओळीतील पुढचा शब्द म्हणण्याआधी क्षणभर थांबा. बाळाचा मेंदू “पुढे काय येणार” याचा अंदाज बांधतो आणि त्यातून स्मरणशक्ती व लक्ष केंद्रित करण्याची सवय तयार होते. घाईघाईत गाणे संपवू नका.

५. गाताना हात-पाय हलक्या तालावर हलवा

गाणे ऐकणे आणि स्पर्श अनुभवणे एकत्र झाले, की मेंदूत वेगवेगळ्या संवेदना जोडल्या जातात. म्हणून गाताना बाळाचे हात किंवा पाय गाण्याच्या तालावर हळुवार हलवा. फक्त फोनवर गाणे लावून ठेवण्यापेक्षा आपला सहभाग आणि आपला आवाज जास्त उपयोगी असतो. जन्मापूर्वीच बाळ आईच्या हृदयाचे ठोके आणि आवाज ओळखते; तोच आवाज जन्मानंतरही त्याला सर्वात आश्वासक वाटतो.

६. घरातल्या वस्तूंनी आवाजाचे प्रयोग करू द्या

स्वच्छ चमचा, स्टीलचा डबा, लाकडी पळी अशा वस्तूंनी बाळाला वेगवेगळे आवाज काढू द्या. हा बाळासाठी छोटा विज्ञानाचा प्रयोगच असतो. वेगवेगळ्या प्रकारचे संगीत ऐकवणेही चांगले. मात्र लहान, तीक्ष्ण किंवा तोंडात अडकू शकतील अशा वस्तू देऊ नका आणि बाळावर नेहमी लक्ष ठेवा.

७. स्क्रीन टाळा आणि प्रेमाने वेळ द्या

मोबाईलवरील वेगवान, चमकदार व्हिडिओ लहान बाळाला अतिउत्तेजित करू शकतात. त्याऐवजी रोज थोडा वेळ मोबाईल बाजूला ठेवून बाळाकडे पाहा, बोला आणि खेळा. जेवताना किंवा भरवताना स्क्रीन लावण्याची सवय लावू नका. आपला शांत, प्रेमळ सहवास हीच बाळाच्या मेंदूसाठी सर्वात चांगली गुंतवणूक आहे.

रोजच्या दिनक्रमात कसे बसवाल?

सुरुवातीला एकाच वेळी सगळे करू नका. सकाळी आंघोळीच्या वेळी “बोला आणि थांबा”, दुपारी १० मिनिटे आवाजाचे खेळ आणि रात्री झोपण्याआधी अंगाई, अशी साधी रचना ठेवा. आणखी सविस्तर माहितीसाठी हे व्हिडिओ पाहा:

बाळ थोडे मोठे झाल्यावर उपयोगी ठरतील असे लेख: बाळाला हुशार कसं बनवायचं? पहिले १००० दिवस आणि मुलांना शिकवण्याच्या पद्धती कशा बदलाव्यात.

प्रत्येक बाळाचा विकास वेगळ्या वेगाने होतो; दुसऱ्या बाळाशी तुलना करू नका. बाळाच्या विकासाबद्दल शंका वाटल्यास बालरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या. तुमचे बाळ कोणत्या गाण्यावर हसते? प्रतिक्रियांमध्ये नक्की सांगा.

हा लेख सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. बाळाच्या आरोग्याबाबत डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.


या आणि अशा वैविध्यपूर्ण लेखांचे अपडेट्स मिळविण्यासाठी आमचे फेसबुक पेज मनाचेTalks ला नक्की लाईक करा. आणि लेखांचे अपडेट्स व्हाट्स ऍप वर मिळवण्यासाठी येथे क्लिक करा / Instagram वर मनाचेTalks ला फॉलो करण्यासाठी येथे क्लिक करा / टेलिग्रामवर संवाद साधण्यासाठी येथे क्लिक करा

सदर लेख अथवा लेखातील कुठल्याही भागाचे छापील, इलेक्ट्रॉनिक माध्यमात परवानगीशिवाय पुनर्मुद्रण किंवा कुठल्याही सोशल मीडियात कॉपी-पेस्ट करून पुनर्लेखन करण्यास सक्त मनाई आहे. याचे उल्लंघन केल्याचे आढळल्यास कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल.

माहिती उपयुक्त वाटल्यास वरती उजव्या कोपऱ्यात दिलेले बटन दाबून हा लेख व्हॉट्सऍप वर आपल्या मित्र मैत्रीणींना पाठवा.

Leave a Comment