मुलं अभ्यास करत नाहीत, तर त्यांच्यावर ओरडण्यापेक्षा आपली पद्धत बदलणे जास्त उपयोगी ठरते. मुलांना निवड देणे, मोबाईल बाजूला ठेवणे, चुकल्यावर प्रश्न विचारणे आणि सुरक्षित वातावरणात चुका करू देणे, यामुळे अभ्यासात रस आणि बुद्धिमत्ता दोन्ही वाढतात. हे ५ उपाय पुढे सोप्या उदाहरणांसह दिले आहेत.
अशीच उपयुक्त माहिती मिळवण्यासाठी मनाचेTalks चे YouTube चॅनल सब्सक्राइब करा.
मुलं अभ्यास करत नाहीत, यामागे नेमके कारण काय?
संध्याकाळी सहा वाजता दप्तर उघडले की सुरू होते रोजचे नाटक: “आधी पाणी पिऊ दे”, “थोडा वेळ खेळू दे”, आणि मग आईचा आवाज चढतो. घराघरात हे चित्र सारखेच दिसते. पण अनेकदा मुलांना अभ्यास नको असतो असे नाही; त्यांना “आता हेच कर” अशी आज्ञा नको असते. मोबाईल, गेम आणि व्हिडिओ यांच्या जगात मुलांचे लक्ष सहज विखुरते. त्यामुळे जुन्या पद्धतीचा धाक आता तितकासा चालत नाही. वर दिलेल्या व्हिडिओतील ५ उपाय याच बदलत्या काळासाठी आहेत.
मुलांची बुद्धिमत्ता वाढवण्याचे ५ सोपे उपाय
१. अभ्यासाच्या वेळी मोबाईल बाजूला ठेवा
अभ्यासाची वेळ ठरवा आणि त्या वेळेत घरातील मोबाईल एका ठरलेल्या जागी ठेवा. फक्त मुलाचाच नाही, तर आपलाही. आपण स्वतः फोन हातात ठेवून “अभ्यास कर” म्हटले, तर मुलावर त्याचा परिणाम होत नाही. सुरुवात फक्त १५-२० मिनिटांनी करा. त्यानंतर हळूहळू वेळ वाढवा. शांत जागा, पुरेसा प्रकाश आणि पाण्याची बाटली एवढी तयारी पुरेशी आहे.
२. आज्ञा देण्याऐवजी निवड द्या
“आता गणित कर” असे सांगण्याऐवजी विचारा, “आज आधी गणित करायचे की विज्ञान?” निवड मिळाली की मुलाला जबाबदारी आपली वाटते. याच पद्धतीने रोजचे वेळापत्रक त्याच्याबरोबर बसून ठरवा. त्याने ठरवलेली वेळ तो पाळण्याची शक्यता जास्त असते. हळूहळू नियोजन आणि वेळ सांभाळण्याची सवय लागते. अशा सवयींसाठी आमचा मुलांना शिकवण्याच्या पद्धती कशा बदलाव्यात हा लेख नक्की वाचा.
३. चूक झाली की ३ प्रश्न विचारा
उत्तर चुकले की लगेच बरोबर उत्तर सांगू नका. तीन प्रश्न विचारा: “तुला काय वाटते?”, “असे का वाटते?”, “हे आपण कसे तपासू शकतो?” उदाहरणार्थ, मूल ८ × ७ = ५४ असे म्हणत असेल, तर “५४ मध्ये ७ किती वेळा येतो ते तपासून पाहू या” असे सांगा. स्वतः शोधून काढलेले उत्तर मुलाच्या लक्षात राहते आणि विचार करण्याची सवय लागते.
४. सुरक्षित वातावरणात चुका करू द्या
चुका झाल्या की ओरडा मिळतो, असे वाटले तर मूल प्रयत्नच करणे थांबवते. त्यामुळे चुकांना शिक्षा नाही, तर शिकण्याची संधी माना. “तू प्रयत्न केलास, छान! आता पुढचा प्रयत्न कसा करूया?” असे म्हणा. निकालापेक्षा प्रयत्नाचे कौतुक केले की मुलाचा आत्मविश्वास वाढतो. तुलना टाळणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. त्यासाठी इतरांशी तुलना करणे कसे थांबवावे हा लेख उपयोगी ठरेल.
५. मोबाईल आणि गेमचे नियम एकत्र बसून ठरवा
गेम आणि मोबाईल पूर्ण बंद करणे बहुतेक घरांमध्ये शक्य नसते. त्यापेक्षा मुलाबरोबर बसून रोजची मर्यादा ठरवा. उदाहरणार्थ, अभ्यास आणि गृहपाठ झाल्यावर ३० मिनिटे गेम, आणि जेवताना कोणाकडेही फोन नाही. नियम सर्वांना सारखे लागू करा. मुलाचा सहभाग असलेले नियम तो जास्त पाळतो.
आजपासून सुरू करण्यासाठी छोटा आराखडा
एकाच वेळी सगळे उपाय सुरू करू नका. या आठवड्यात फक्त उपाय १ आणि २ वापरून पाहा: मोबाईल एका जागी ठेवा आणि मुलाला विषयांचा क्रम निवडू द्या. पुढच्या आठवड्यात ३-प्रश्न पद्धत सुरू करा. एका महिन्यात फरक जाणवू लागतो. मुलाला कोणतीही शिकण्यातील अडचण असल्याचे वाटले, तर शिक्षकांशी किंवा तज्ज्ञांशी बोला.
तुमच्या घरी मुलांच्या अभ्यासासाठी कोणती युक्ती चालते? प्रतिक्रियांमध्ये नक्की सांगा आणि हा लेख इतर पालकांना पाठवा.
या आणि अशा वैविध्यपूर्ण लेखांचे अपडेट्स मिळविण्यासाठी आमचे फेसबुक पेज मनाचेTalks ला नक्की लाईक करा. आणि लेखांचे अपडेट्स व्हाट्स ऍप वर मिळवण्यासाठी येथे क्लिक करा / Instagram वर मनाचेTalks ला फॉलो करण्यासाठी येथे क्लिक करा / टेलिग्रामवर संवाद साधण्यासाठी येथे क्लिक करा
सदर लेख अथवा लेखातील कुठल्याही भागाचे छापील, इलेक्ट्रॉनिक माध्यमात परवानगीशिवाय पुनर्मुद्रण किंवा कुठल्याही सोशल मीडियात कॉपी-पेस्ट करून पुनर्लेखन करण्यास सक्त मनाई आहे. याचे उल्लंघन केल्याचे आढळल्यास कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल.
माहिती उपयुक्त वाटल्यास वरती उजव्या कोपऱ्यात दिलेले बटन दाबून हा लेख व्हॉट्सऍप वर आपल्या मित्र मैत्रीणींना पाठवा.