FD vs RD तुलना मराठी: तुमच्यासाठी मुदत ठेव की आवर्ती ठेव?

FD vs RD तुलना मराठी समजून घेतल्यावर बचतीसाठी योग्य पर्याय निवडणे सोपे जाते. एकरकमी रक्कम आज उपलब्ध असेल तर Fixed Deposit (FD) उपयोगी ठरते; दरमहा थोडी-थोडी बचत करायची असेल तर Recurring Deposit (RD) अधिक सोयीची ठरू शकते. दोन्ही बँक ठेवी तुलनेने सुरक्षित आणि ठराविक व्याज देणाऱ्या असल्या, तरी त्यांची रचना, उपयोग आणि परतावा वेगळा असतो.

FD vs RD तुलना मराठी: दोन्ही योजनांमध्ये नेमका फरक काय?

FD म्हणजे काय? Fixed Deposit म्हणजे एकरकमी रक्कम ठराविक कालावधीसाठी बँकेत ठेवणे. उदाहरणार्थ, तुमच्याकडे ₹१ लाख शिल्लक असेल, तर ती रक्कम १ वर्ष, ३ वर्षे किंवा बँकेने दिलेल्या इतर मुदतीसाठी FD मध्ये ठेवता येते. मुदत पूर्ण झाल्यावर मूळ रक्कम आणि ठरलेले व्याज मिळते.

RD म्हणजे काय? Recurring Deposit मध्ये दरमहा ठराविक रक्कम जमा केली जाते. उदा. दरमहा ₹२,००० जमा करून २ वर्षांनी एक निधी तयार करता येतो. पगारातून नियमित बचत करणाऱ्या व्यक्ती, विद्यार्थ्यांचे पालक किंवा एखाद्या ठराविक ध्येयासाठी पैसे जमवणारे कुटुंब यांच्यासाठी RD उपयुक्त असते.

FD आणि RD मधील ७ महत्त्वाचे फरक

1. पैसे जमा करण्याची पद्धत: FD मध्ये सुरुवातीला एकदाच मोठी रक्कम जमा करावी लागते. RD मध्ये दरमहा ठराविक रक्कम जमा केली जाते.
2. कोणासाठी योग्य? हातात आधीच बचत असलेल्यांसाठी FD योग्य. नियमित उत्पन्नातून हळूहळू बचत करणाऱ्यांसाठी RD सोयीची.
3. व्याजाची रचना: FD मध्ये संपूर्ण मूळ रक्कम सुरुवातीपासून व्याज कमावते. RD मध्ये प्रत्येक मासिक हप्ता वेगवेगळ्या वेळी जमा होत असल्याने प्रत्येक हप्त्यावर उरलेल्या कालावधीप्रमाणे व्याज मोजले जाते.
4. परतावा: समान व्याजदर आणि समान कालावधी असला तरी एकरकमी रक्कम लवकर गुंतवल्यामुळे FD चा एकूण व्याजफायदा अनेकदा जास्त दिसतो. मात्र प्रत्यक्ष परतावा बँकेचा दर, मुदत आणि जमा रकमेवर अवलंबून असतो.
5. बचतीची शिस्त: FD मध्ये एकदा रक्कम बाजूला काढली की पुढील हप्त्याची चिंता नसते. RD मध्ये दरमहा जमा करण्याची सवय लागते; त्यामुळे नियोजनबद्ध बचत होते.
6. तरलता आणि मुदतपूर्व पैसे काढणे: दोन्ही ठेवींवर मुदतपूर्व पैसे काढल्यास बँकेचे नियम, कमी व्याज किंवा दंड लागू होऊ शकतो. खाते उघडण्यापूर्वी premature withdrawal ची अट नक्की वाचा.
7. कर: FD किंवा RD वरील व्याज तुमच्या लागू करनियमांनुसार करपात्र असू शकते. करकपात, TDS मर्यादा आणि ज्येष्ठ नागरिकांसाठी उपलब्ध नियम दरवर्षी बदलू शकतात; त्यामुळे बँक किंवा करसल्लागाराकडून अद्ययावत माहिती घ्या.

FD कधी निवडावी?

तुमच्याकडे बोनस, वारसा, मालमत्ता विक्रीतून मिळालेली रक्कम किंवा आधीची बचत असल्यास FD विचारात घेता येते. घराच्या दुरुस्तीचा खर्च, मुलांची फी, आपत्कालीन निधीचा काही भाग किंवा ठराविक मुदतीनंतर लागणारी रक्कम यासाठी FD उपयोगी पडते. मात्र संपूर्ण आपत्कालीन बचत एका दीर्घ मुदतीच्या FD मध्ये अडकवू नका. काही रक्कम सहज उपलब्ध खात्यात ठेवणे महत्त्वाचे आहे.

वेगवेगळ्या मुदतीच्या FD करून पैसे टप्प्याटप्प्याने उपलब्ध ठेवण्याच्या पद्धतीला FD Laddering म्हणतात. या कल्पनेबद्दल FD Laddering मधून अधिक चांगले नियोजन कसे करावे हेही वाचा.

RD कधी निवडावी?

दरमहा पगार किंवा नियमित उत्पन्न मिळत असेल आणि एकदम मोठी रक्कम हातात नसेल, तर RD चांगली सुरुवात ठरू शकते. सहलीचा खर्च, सणासाठीची बचत, वार्षिक विमा हप्ता किंवा मुलांच्या छोट्या शैक्षणिक गरजा यांसाठी RD चे ध्येय ठरवता येते. आपल्या बजेटला झेपेल इतकीच मासिक रक्कम निवडा; हप्ता चुकल्यास दंड किंवा खात्यावर परिणाम होऊ शकतो.

FD की RD — निर्णय घेण्यापूर्वी ही यादी तपासा

• तुमच्याकडे एकरकमी रक्कम आहे की दरमहा बचत करण्याची क्षमता?
• पैसे नेमके कधी लागणार आहेत?
• मुदतपूर्व पैसे काढण्याची शक्यता किती आहे?
• व्याजदर, चक्रवाढ पद्धत, किमान जमा रक्कम आणि दंड काय आहे?
• ठेव कोणत्या बँकेत आहे आणि ठेवीच्या विम्याच्या अटी काय आहेत?

RBI च्या माहितीनुसार, पात्र बँक ठेवींवर DICGC विम्याची मर्यादा एका ठेवीदारासाठी एका बँकेत मूळ रक्कम आणि व्याज मिळून ₹५ लाखांपर्यंत असते. मोठी रक्कम ठेवताना बँक, खातेधारकाची नोंद आणि लागू अटी तपासणे आवश्यक आहे. व्याजदरांपेक्षा आधी सुरक्षितता, उद्दिष्ट आणि पैशांची गरज यांचा विचार करा.

FD आणि RD हे सुरक्षित बचतीचे पर्याय असले तरी प्रत्येकासाठी एकच उत्तर नसते. दीर्घकालीन गुंतवणुकीत FD, RD, PPF किंवा SIP यांचा समतोल वापर करता येतो. FD आणि PPF मधील फरक समजून घ्या आणि बाजाराशी जोडलेल्या पर्यायांची माहिती हवी असल्यास FD आणि SIP पैकी कोणता पर्याय? हा लेखही वाचा.

थोडक्यात, हातात एकरकमी बचत असेल तर FD आणि नियमित मासिक बचत करायची असेल तर RD हा साधा नियम लक्षात ठेवा. मात्र खाते उघडण्यापूर्वी व्याजदर, मुदत, कर, मुदतपूर्व पैसे काढण्याचे नियम आणि तुमचे आर्थिक उद्दिष्ट यांची तुलना करा. योग्य माहिती घेऊन केलेली छोटी बचतही भविष्यात मोठा आधार बनते. तुमच्यासाठी FD योग्य वाटते की RD? अनुभव कमेंटमध्ये नक्की सांगा.

या आणि अशा वैविध्यपूर्ण लेखांचे अपडेट्स मिळविण्यासाठी आमचे फेसबुक पेज मनाचेTalks ला नक्की लाईक करा. आणि लेखांचे अपडेट्स व्हाट्स ऍप वर मिळवण्यासाठी येथे क्लिक करा / Instagram वर मनाचेTalks ला फॉलो करण्यासाठी येथे क्लिक करा / टेलिग्रामवर संवाद साधण्यासाठी येथे क्लिक करा

सदर लेख अथवा लेखातील कुठल्याही भागाचे छापील, इलेक्ट्रॉनिक माध्यमात परवानगीशिवाय पुनर्मुद्रण किंवा कुठल्याही सोशल मीडियात कॉपी-पेस्ट करून पुनर्लेखन करण्यास सक्त मनाई आहे. याचे उल्लंघन केल्याचे आढळल्यास कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल.